सुकन्या समृद्धी योजना

सुकन्या समृद्धी योजना ही केंद्र सरकारची एक अत्यंत महत्त्वाची आणि लोकप्रिय योजना आहे जी विशेषतः मुलींच्या उज्ज्वल भविष्यासाठी तयार करण्यात आली आहे. 'बेटी बचाओ बेटी पढाओ' मोहिमेचा एक भाग म्हणून सुरू झालेली ही योजना पालकांना त्यांच्या मुलीच्या उच्च शिक्षण आणि लग्नासाठी एक मोठा निधी उभा करण्यास मदत करते. या योजनेचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे यावर मिळणारा उच्च व्याजदर आणि मिळणारे कर लाभ. सध्या या योजनेवर वार्षिक ८.२ टक्के दराने व्याज दिले जाते जे इतर अनेक सरकारी बचत योजनांपेक्षा जास्त आहे. ही योजना पालकांना आपल्या मुलीच्या भविष्यासाठी आर्थिक तरतूद करण्यास प्रोत्साहित करते.

या योजनेअंतर्गत खाते उघडण्यासाठी मुलीचे वय १० वर्षांपेक्षा कमी असणे आवश्यक आहे. एका कुटुंबात जास्तीत जास्त दोन मुलींसाठी हे खाते उघडता येते मात्र जर दुसऱ्या वेळेस जुळ्या किंवा तिळ्या मुली झाल्या तर त्या सर्वांसाठी हे खाते उघडण्याची मुभा देण्यात आली आहे. खाते उघडण्यासाठी तुम्ही जवळच्या कोणत्याही टपाल कार्यालयात (Post Office) किंवा अधिकृत बँकेत जाऊ शकता. सुरुवातीला फक्त २५० रुपयांच्या किमान ठेवीसह हे खाते उघडता येते आणि एका आर्थिक वर्षात तुम्ही जास्तीत जास्त १.५ लाख रुपयांपर्यंत गुंतवणूक करू शकता. ही गुंतवणूक प्राप्तिकर कायद्याच्या कलम ८० सी अंतर्गत कर सवलतीसाठी पात्र आहे तसेच यावर मिळणारे व्याज आणि मॅ्युरिटीची रक्कम देखील पूर्णपणे करमुक्त असते.

या योजनेचा कालावधी हा खाते उघडल्यापासून २१ वर्षांचा असतो. परंतु पालकांना फक्त १५ वर्षे पैसे जमा करावे लागतात आणि उरलेली ६ वर्षे व्याजाचा लाभ मिळत राहतो. जर मुलीचे वय १८ वर्षे पूर्ण झाले असेल आणि तिला उच्च शिक्षणासाठी पैशांची गरज असेल तर खात्यात जमा असलेल्या रकमेपैकी ५० टक्के रक्कम काढण्याची सोय उपलब्ध आहे. पूर्ण रक्कम मिळवण्यासाठी २१ वर्षे पूर्ण होणे किंवा १८ वर्षांनंतर मुलीचे लग्न होणे या अटी आहेत. लग्नाच्या वेळी खाते बंद करून संपूर्ण रक्कम व्याजासह काढता येते.

अर्ज करताना काही गोष्टींची काळजी घेणे गरजेचे आहे. जसे की प्रत्येक वर्षी किमान २५० रुपये जमा करणे अनिवार्य आहे अन्यथा खाते निष्क्रिय होऊ शकते आणि ते पुन्हा सक्रिय करण्यासाठी दंड भरावा लागतो. तसेच ही योजना फक्त भारतीय रहिवासी मुलींसाठीच आहे. जर मुलगी अनिवासी भारतीय (NRI) झाली तर हे खाते बंद करावे लागते. पालकांनी ही गुंतवणूक दीर्घकालीन उद्दिष्ट ठेवून करावी कारण यामुळे मिळणारा परतावा हा चक्रवाढ व्याजाच्या जोरावर खूप मोठा असतो ज्यामुळे मुलीच्या लग्नासाठी किंवा परदेशातील शिक्षणासाठी पालकांवर आर्थिक ताण येत नाही.

योजनेचा लाभ घेण्यासाठी आवश्यक कागदपत्रांची पूर्तता करून त्वरित खाते उघडणे फायदेशीर ठरते. मुलीच्या नावे असलेली ही ठेव तिला भविष्यात स्वावलंबी बनवण्यासाठी आणि तिच्या स्वप्नांना बळ देण्यासाठी एक भक्कम आधार ठरते. केंद्र सरकारची हमी असल्याने यात तुमची गुंतवणूक पूर्णपणे सुरक्षित राहते आणि बाजारपेठेतील चढ-उतारांचा यावर कोणताही परिणाम होत नाही.