सौभाग्य — प्रधानमंत्री सहज बिजली हर घर योजना

प्रधानमंत्री सहज बिजली हर घर योजना म्हणजेच सौभाग्य योजना ही भारत सरकारची एक अत्यंत महत्त्वाकांक्षी योजना आहे जिचा मुख्य उद्देश देशातील प्रत्येक घरात वीज पोहोचवणे हा आहे. आजही ग्रामीण भागात आणि दुर्गम डोंगरदऱ्यात राहणाऱ्या अनेक कुटुंबांना अंधारात राहावे लागते. रॉकेलचे दिवे वापरल्यामुळे आरोग्यावर होणारे विपरीत परिणाम आणि अभ्यासात येणारे अडथळे दूर करण्यासाठी ही योजना केंद्र सरकारने सुरू केली आहे. या योजनेचे वैशिष्ट्य म्हणजे ग्रामीण भागातील सर्व घरांना वीज जोडणी मोफत दिली जाते तर शहरी भागातील केवळ गरीब कुटुंबांना ही सुविधा मोफत उपलब्ध आहे.

जेव्हा आपण या योजनेच्या फायद्यांचा विचार करतो तेव्हा केवळ वीज कनेक्शनच नाही तर त्यासोबत मिळणाऱ्या साहित्याचाही विचार करणे गरजेचे आहे. सौभाग्य योजनेअंतर्गत पात्र कुटुंबांना वीज मीटर वायर एक एलइडी बल्ब आणि एक मोबाईल चार्जिंग पॉईंट मोफत दिला जातो. ज्या भागात वीज वाहिन्या पोहोचवणे कठीण आहे अशा अतिदुर्गम ठिकाणी सरकार सौर ऊर्जा पॅक पुरवते. या सौर संचामध्ये २०० ते ३०० वॅटचे सौर प्लेट बॅटरी पाच एलइडी बल्ब एक डीसी फॅन आणि एक डीसी पॉवर प्लग यांचा समावेश असतो. या संचाची पाच वर्षांपर्यंत देखभाल करण्याची जबाबदारीही सरकार उचलते.

या योजनेचा लाभ घेण्यासाठी सामाजिक आर्थिक आणि जात जनगणना २०११ च्या माहितीचा वापर केला जातो. जर तुमचे नाव या यादीत नसेल परंतु तुम्ही गरीब असाल तरीही तुम्हाला वीज जोडणी मिळू शकते. अशा वेळी इतर कुटुंबांना ५०० रुपये शुल्क भरावे लागते पण ही रक्कम एकाच वेळी न भरता विजेच्या बिलासोबत दहा समान हप्त्यांमध्ये भरण्याची सवलत दिली जाते. म्हणजेच तुमच्या खिशावर कोणताही तातडीचा बोजा पडत नाही. महावितरण किंवा संबंधित वीज वितरण कंपन्या गावोगावी शिबिरे लावून या अर्जांची नोंदणी करतात. अर्जासोबत फक्त आधार कार्ड आणि निवासाचा पुरावा देणे बंधनकारक आहे.

नागरिकांनी या योजनेचा लाभ घेताना मध्यस्थांपासून सावध राहणे अत्यंत आवश्यक आहे. अनेकदा एजंट्स पैसे उकळण्याचा प्रयत्न करतात परंतु ही योजना पूर्णपणे सरकारी यंत्रणेद्वारे राबवली जाते. जर तुमच्या घरात वीज नसेल तर तुम्ही तुमच्या ग्रामपंचायतीशी संपर्क साधू शकता किंवा जवळच्या वीज कार्यालयात चौकशी करू शकता. योजनेची अंमलबजावणी झाल्यास मुलांच्या शिक्षणात सुधारणा होते सुरक्षितता वाढते आणि रात्रीच्या वेळी लघुउद्योग करणे शक्य होते. सौभाग्य योजनेमुळे खऱ्या अर्थाने ग्रामीण भारताचा कायापालट होत असून ती डिजिटल इंडियाच्या स्वप्नाला बळकटी देत आहे.