महाराष्ट्र कर्करोग काळजी धोरण

महाराष्ट्र शासनाने राज्यातील कर्करुग्णांना दिलासा देण्यासाठी आणि वाढत्या कर्करोगाच्या प्रमाणावर नियंत्रण मिळवण्यासाठी महाराष्ट्र कर्करोग काळजी धोरण लागू केले आहे. या धोरणांतर्गत राज्यातील सामान्य नागरिकांना कर्करोगाचे निदान झाल्यानंतर होणारा प्रचंड आर्थिक खर्च सोसावा लागू नये यासाठी व्यापक तरतूद करण्यात आली आहे. या धोरणाचा मुख्य कणा महात्मा जोतिराव फुले जन आरोग्य योजना आहे ज्यामध्ये कर्करोगाच्या शस्त्रक्रिया आणि उपचारांसाठी विशेष आर्थिक मदत दिली जाते. राज्यातील पिवळ्या आणि केशरी शिधापत्रिकाधारक कुटुंबांना दरवर्षी ५ लाख रुपयांपर्यंतचे उपचार पूर्णपणे मोफत मिळतात.

या धोरणांतर्गत केवळ उपचारच नव्हे तर प्राथमिक टप्प्यात आजाराचे निदान व्हावे यासाठी राज्यभर स्क्रीनिंग सेंटर्सची साखळी उभारण्यात आली आहे. ग्रामीण भागातील महिलांना स्तनाचा कर्करोग आणि गर्भाशयाच्या मुखाच्या कर्करोगाची मोफत तपासणी जिल्हा रुग्णालयांमध्ये उपलब्ध करून देण्यात आली आहे. टाटा मेमोरियल हॉस्पिटलसोबत झालेल्या करारानुसार राज्यातील डॉक्टरांना विशेष प्रशिक्षण दिले जाते जेणेकरून रुग्णांना मुंबईत न येता स्थानिक पातळीवर योग्य उपचार मिळू शकतील. यामध्ये केमोथेरपी आणि रेडिएशन थेरपीसाठी आधुनिक सोयीसुविधांचा समावेश आहे.

रुग्णांनी या योजनेचा लाभ घेण्यासाठी नोंदणीकृत रुग्णालयातील आरोग्यमित्राशी संपर्क साधणे आवश्यक आहे. ही प्रक्रिया पूर्णपणे कॅशलेस असून रुग्णाला उपचारासाठी आधी पैसे भरण्याची गरज पडत नाही. जर एखाद्या रुग्णाकडे उत्पन्नाचा दाखला असेल आणि तो पात्र ठरला तर त्याला तातडीने मदत दिली जाते. या धोरणात उपशामक काळजी म्हणजेच पॅलिएटिव्ह केअरवर देखील भर देण्यात आला आहे ज्यामध्ये शेवटच्या टप्प्यातील रुग्णांच्या वेदना कमी करण्यासाठी विशेष क्लिनिक चालवले जातात. नागरिकांनी कोणत्याही खासगी दलालांच्या आमिषाला बळी न पडता थेट सरकारी रुग्णालयातील सुविधा केंद्रावर चौकशी करावी.

अर्जाची प्रक्रिया अत्यंत सोपी करण्यात आली असून आधार कार्ड आणि शिधापत्रिका हे सर्वात महत्त्वाचे दुवे आहेत. ज्या रुग्णांचे वार्षिक उत्पन्न मर्यादेत आहे अशा सर्वांना या धोरणाचा लाभ घेता येतो. राज्य सरकारने विशेष कर्करोग रुग्णालये नागपूर आणि औरंगाबाद येथे कार्यान्वित केली आहेत. या धोरणामुळे गरीब रुग्णांना अद्ययावत वैद्यकीय सेवा मिळणे सुलभ झाले आहे. नागरिकांनी वेळेवर तपासणी करून घेऊन या मोफत उपचार सुविधेचा लाभ घ्यावा जेणेकरून आजारावर सुरुवातीच्या काळातच मात करणे शक्य होईल.