प्रधानमंत्री किसान मानधन योजना

प्रधानमंत्री किसान मानधन योजना ही केंद्र सरकारची एक अत्यंत महत्त्वाची योजना आहे जी विशेषतः आपल्या देशातील अल्प आणि अत्यल्प भूधारक शेतकऱ्यांच्या वृद्धापकाळातील आर्थिक गरजा लक्षात घेऊन तयार करण्यात आली आहे. शेतीमध्ये आयुष्यभर कष्ट केल्यानंतर जेव्हा शेतकऱ्याचे वय वाढते आणि शारीरिक क्षमता कमी होते, तेव्हा त्यांना उत्पन्नाचे नियमित साधन मिळावे हा या योजनेचा मुख्य उद्देश आहे. या योजनेअंतर्गत पात्र शेतकऱ्याला वयाची ६० वर्षे पूर्ण झाल्यानंतर दरमहा ३००० रुपये पेन्शन दिली जाते. ही योजना १८ ते ४० वर्षे वयोगटातील शेतकऱ्यांसाठी खुली आहे.

या योजनेचे एक वैशिष्ट्य म्हणजे ही एक अंशदायी योजना आहे, ज्यामध्ये जितकी रक्कम शेतकरी दरमहा हप्ता म्हणून भरतो, तितकीच रक्कम केंद्र सरकार त्या शेतकऱ्याच्या पेन्शन फंडात जमा करते. वयानुसार हप्त्याची रक्कम ५५ ते २०० रुपयांच्या दरम्यान असते. उदाहरणार्थ, जर एखाद्या १८ वर्षीय तरुणाने नोंदणी केली, तर त्याला फक्त ५५ रुपये भरावे लागतील, तर ४० व्या वर्षी नोंदणी करणाऱ्याला २०० रुपये भरावे लागतील. हे पैसे थेट बँक खात्यातून ऑटो-डेबिटद्वारे कापले जातात, त्यामुळे दरमहा भरणा करण्याची चिंता राहत नाही.

योजनेत सहभागी होण्यासाठी शेतकऱ्याकडे २ हेक्टरपेक्षा कमी जमीन असणे आवश्यक आहे. जर लाभार्थी शेतकऱ्याचा दुर्दैवाने मृत्यू झाला, तर त्यांच्या पत्नीला पेन्शनच्या ५० टक्के रक्कम म्हणजे १५०० रुपये दरमहा कौटुंबिक पेन्शन म्हणून मिळतात. मात्र, जर लाभार्थी ६० वर्षांपूर्वी योजनेतून बाहेर पडू इच्छित असेल, तर त्याला त्याने भरलेली रक्कम व्याजासह परत मिळते. ज्या शेतकऱ्यांना पीएम किसान सन्मान निधीचा लाभ मिळत आहे, ते शेतकरी थेट त्या लाभातूनच या योजनेचा हप्ता भरण्याचा पर्याय निवडू शकतात, ज्यामुळे त्यांना वेगळे पैसे भरण्याची गरज पडत नाही.

नोंदणीची प्रक्रिया अत्यंत सोपी आहे. तुम्ही तुमच्या जवळच्या कॉमन सर्व्हिस सेंटरवर (CSC) जाऊन आधार कार्ड आणि बँक पासबुकच्या सहाय्याने नोंदणी करू शकता. नोंदणी पूर्ण झाल्यानंतर तुम्हाला एक किसान पेन्शन कार्ड दिले जाते. शेतकऱ्यांनी हे लक्षात ठेवावे की, जर ते आयकर भरत असतील किंवा सरकारी नोकरीत असतील, तर ते या योजनेसाठी पात्र ठरणार नाहीत. ही योजना प्रामुख्याने हातावर पोट असलेल्या शेतकऱ्यांसाठी एक प्रकारचे विमा कवच आहे जे त्यांच्या म्हातारपणी सन्मानाने जगण्यासाठी आधार देते.